کوثر؛ که خداوند (جل جلاله) در قرآن عظیم الشأن در باره آن چنین میفرماید:
[إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ (1) فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ (2) إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ (3)]
ترجمه: {ما به تو کوثر را عطا کردهایم – پس تنها برای پروردگار خود نماز بخوان و قربانی کن – بدون شک دشمن کینهتوز تو بیخیر و برکت و بینام و نشان خواهد بود}. (الکوثر: 1-3)
در صحیح مسلم از انس بن مالک روایت شده است که وقتی این سوره بر رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) نازل شد فرمودند:
آیا میدانید کوثر چیست؟ گفتیم: خدا و رسولش بهتر میدانند. فرمود: نهری است که خداوند به من وعدهاش را داده است، بر آن خیر فراوانی است.
در صحیحین از انس در حدیث معراج از رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) روایت شده است که فرمودند: «نهری را دیدم که در دو طرفش گنبدهایی از مرواید توخالی قرار داشت. از جبرئیل پرسیدم که این چیست؟ گفت: این کوثر است».
امام احمد از انس نقل میکند که رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) فرمودند: «کوثر نهری در بهشت است که خداوند به من وعدهاش را داده است». ( مسلم نیز این حدیث را روایت کرده است)
امام بخاری از طریق ابی بشر واسطی از سعید بن جبیر از عبدالله بن عباس نقل میکند که در مورد کوثر میگفت: آن خیر فراوانی است که خداوند به وی عطا کرده است. ابوبشر میگوید: به سعید بن جبیر گفتم: گروهی معتقدند که آن نام رودی در بهشت است. سعید گفت: رودی که در بهشت قرار دارد، از جمله خیراتی است که خداوند به پیامبرش عطا کرده است.
امام احمد از عبدالله بن عمر روایت میکند که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) به ما گفت:
«کوثر نهری در بهشت است که دو طرفش از طلا بوده و آبش مروارید جریان دارد. آب آن از شیر سفیدتر و از عسلشیرینتر است». (ترمذی و ابن ماجه نیز آن را روایت کردهاند. ترمذی درجه آن را حسن صحیح ذکر نموده و روایتی همانند این، نزد ابن جریر از ابن عباس نیز وجود دارد.)
امام بخاری از ابوعبیده عامربن عبدالله بن مسعود روایت میکند که گفت: از حضرت عایشه صدیقه در مورد: [إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الكَوْثَرَ] (الكوثر: 1) پرسیدم. فرمود: نهری است که به پیامبرتان عطا شده است بر دو لبهاش گنبدهایی از مروارید توخالی و ظرفهایش به تعداد ستارگان آسمان است.
ابونعیم فضیل بن دکین از مجاهد روایت کرده که کوثر را به خیر و برکت فراوان تفسیر نموده است. انس بن مالک میگوید: «کوثر نهری است در بهشت».
در صحیحین در حدیث اسراء و معراج در مورد سدره المنتهی چنین آمده است:
“از ریشه آن دو نهر پنهان و دو نهر آشکار سرچشمه میگیرد. آن دو پنهان در بهشتند و آن دو آشکار نیل و فرات هستند”.
در مسند احمد و صحیح مسلم از ابوهریره نقل شده است که رسول خدا (صلی الله علیه وسلم) فرمودند: «سیحون و جیجون (دو رودخانه معروف در کشورهای آسیای میانه) و فرات و نیل همگی از نهرهای بهشتند».