مسافر شاه راه كابل قندهار نماز فرض را سوار بر موتر ادا كند ؟

استاد گرانمايه السلام عليكم ورحمت الله وبركاته، سوال من اين است كه از كابل به طرف غزني و قندهار سفر ميكنيم و در وقت نماز دريور موتر را توقف نمي دهد آيا نماز فرض را در موتر خوانده مي توانيم؟

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وبعد:
در جواب سوال اين برادر عزيز بايد بگويم كه تنها نفل خواندن در موتر جواز دارد و اداء كردن نماز هاي فرض در حالت عادي در موتر جواز ندارد زيرا بايد كه موتر توقف داده شود و بعد از معلوم شدن قبله نماز ادا شود، زيرا در حديث صحيح متفق عليه عامر بن ربيعة رضي الله عنه ذكر نموده: “رأيت رسول الله _صلى الله عليه وسلم_ يصلي على راحلته حيث توجهت به” رسول الله صلى الله عليه و سلم را ديدم كه بالاي راحله يعني شتر نماز مي خواند البته نماز نفل را، “ولم يكن يصنعه في المكتوبة” تنها نفل را ادا ميكرد و فرض را چنين نمي كرد.
اما اگر راننده يعني دريور موتر را توقف ندهد و بيم می رود که نماز قضاء شود درين صورت جواز دارد كه مسلمان فرض را نيز در موتر ادا كند زيرا شروط اداي نماز مثل روي آوردن به قبله و قيام و غيره درين صورت ساقط مي شود زيرا كه انسان از بجا آوردن آن عاجز است.
و به اتفاق فقهاء مسلمان در اداي فرائض به اندازه استطاعت و توانايي خود مكلف است نه بيشتر از آن، الله متعال فرموده است: ” فاتقوا الله ما استطعتم ” ، از او تعالى بترسيد به اندازه كه مي توانيد يعني عبادت او تعالى را به اندازه توانايي تان ادا كنيد، و نيز رسول الله صلى الله عليه و سلم فرموده است در حديث صحيح: ” إذا أمرتكم بشيء فأتوا منه ما استطعتم ” ، وقتي كه شما را به عبادت امر نمودم آنرا بجا بياوريد به اندازه توان و استطاعت تان، و در اين صورت شما در چوكي موتر نشسته نماز را ادا كنيد و سعي تلاش داشته باشيد كه قبله را معلوم كنيد و در صورتي كه قبله هم معلوم نشود نماز را ادا كنيد و قضائي ندارد.
مگر يک سهولت ديگر هم داريم كه نمازهاي فرض ظهر و عصر را جمع تقديم و تأخير كرده مي توانيم مثلا اگر يقين داشته باشيم كه قبل از خارج شدن وقت مي رسيم، و نيز نماز شام و خفتن هم جمع تقديم و تأخير مي شود زيرا دين مبين اسلام بخاطر رفع حرج، و دور ساختن سختي و مشقت سهولتهاي را برای مسافرین در نظر گرفته است.
ليكن مسلمان بايد راننده را تشويق كند و مجبور بسازد كه موتر را توقف دهد در وقت نماز كه خودش نيز نماز را ادا كند البته اگر خطر بي امنيتي نباشد در راه.
وصلى الله على نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين.
فضل الله ممتاز